Pierwszy drewniano-ziemny gród został tu wzniesiony
prawdopodobnie w połowie XIII wieku przez biskupów kujawskich. Miejsce pod
budowę zostało wybrane bardzo dobrze - jest to cypel skarpy wcinającej się w
dolinę Wisły wysoko górujący ponad okolicą. Gród przy drugim oblężeniu przez
Krzyżaków w 1330 roku został zdobyty.
Nie wiadomo kiedy wzniesiono zamek, prawdopodobnie miało to
miejsce niedługo po zniszczeniu grodu przez Krzyżaków, ponieważ biskupom
zależało na posiadaniu niedaleko Włocławka swojej rezydencji.
Na pewno zamek
wzniósł biskup Maciej z Gołańczy, który zmarł w 1364 roku. Początkowo był to
tylko jeden budynek o trzech kondygnacjach i rozmiarach 12x25 metrów. Do 1383
roku został on powiększony do rozmiarów 17x25 metrów przez biskupa Zbyluta z
Gołańczy, następcę Macieja. Wtedy też powstały obwodowe mury wzdłuż krawędzi zbocza. Podczas kolejnych
rozbudów przy południowym odcinku murów powstały zabudowania gospodarcze, a w
narożniku południowo-zachodnim biskup Jan Karnkowski wzniósł czworoboczną
wieżę.
Zamek w okresie poprzedzającym wielką wojnę z zakonem
krzyżackim był kilkukrotnie wykorzystywany do rokowań z Wielkimi Mistrzami.
Przebywała tu Jadwiga i Władysław Jagiełło toczący rozmowy z Krzyżakami o zwrot
ziem bobrzymskiej i dobrzyńskiej.
W latach 1582-1600 Hieronim Rozdrażewski rozbudował zamek
oraz przekształcił wnętrza tak, że powstała późnorenesansowa obronna
rezydencja. Podczas tej przebudowy wzniesiono przy suchej fosie, w pewnym
oddaleniu na zachód od murów zamkowych, czworoboczną wieżę bramną.
Po zniszczeniach z drugiej połowy XVII wieku zamek został
opuszczony, a pozostałości budynków gospodarczych rozebrane. W początkach XVIII
wieku Felicjan K. Szaniawski wzniósł drewniany budynek poza terenem zamkowym, a
w 1720 roku biskup Krzysztof Antoni Szembek wykorzystał zniszczone mury
głównego budynku zamkowego do wzniesienia barokowego pałacu, do czego
zatrudnił architekta Jana B. Cocchiego.
Po rozbiorze Polski zamek został przeznaczony do rozbiórki
przez władze pruskie w 1804 roku. Zabudowania zostały zrujnowane przez
rozbiórkę na materiał budowlany.
Pierwsze badania przeprowadzono tu w latach 1978-1985, po
których zamek zabezpieczono jako trwałą ruinę.
Kościół Parafialny
Powstanie parafii Raciążek datowane jest już przed 1326
rokiem. Rozwój parafii ściśle związany był z dziejami miasteczka oraz zamku będącego rezydencją króla Władysława Jagiełły, królowej
Jadwigi, a potem stanowiącego własność biskupów kujawskich. Z 1325-27 roku
pochodzą pierwsze wzmianki o najstarszym kościele drewnianym zniszczonym przez
Krzyżaków.
Kościół parafialny pod wezwaniem Wszystkich Świętych i
Świętego Hieronima pochodzi z XVI wieku. Jego fundatorem
jest biskup kujawsko-pomorski Hieronim Rozrażewski. Budowano go w latach
1597-1612. Budowę ukończył biskup Wawrzyniec Gembicki w 1612 roku, a
konsekracji dokonał biskup Miaskowski Baltazar w 1627 roku. Jest on zbudowany w stylu późnogotyckim ze szczytami renesansowymi,
orientowany (tzn. wzniesiony) wschód-zachód, murowany i opięty uskokowymi
szkarpami, kryty dachówką. Prezbiterium kwadratowe z półokrągłą absydą. Od nawy
głównej oddziela ją barokowy łuk tęczowy z Chrystusem na krzyżu
i figurami świętych. Od północy zakrystia sklepiona krzyżowo. Szersza,
prostokątna nawa z wieżą od zachodu i przybudówką od północy z roku 1924.
Wnętrze kryte pierwotnie stropem, w roku 1924 przesklepione kolebką z lunetami.
Tęcza z Chrystusem i figurami umieszczonymi nad splotem rzeźbionej winorośli w
tylu barokowym z XVII wieku.
Ołtarz wielki pochodzi z XVI wieku i
stanowi fundację biskupa Miaskowskiego. W głębi ołtarza znajduje się obraz
malowany na desce, przedstawiający Chrystusa ukrzyżowanego oraz Najświętszą
Marię Pannę i Marię Magdalenę, zaś pośrodku wizerunek klęczącego fundatora
kościoła – biskupa H. Rozrażewskiego. Ołtarz zbudowany w stylu
późnorenesansowym z drzewa modrzewiowego (renesans niemiecki). Stalle
renesansowe pochodzą z 1630 roku, a odnowione zostały w 1865 roku. Obrazy w
stallach i obraz Wszystkich Świętych na zasuwie przy głównym ołtarzu zostały
namalowane w 1830 roku przez Adama Malinowskiego.
W prawej części kościoła znajduje się ołtarz
barokowy z XVII wieku przedstawiający Matkę Bożą Śnieżną.
W lewej części świątyni usytuowany jest barokowy ołtarz z XVIII wieku, przedstawiający Świętego Józefa na łożu
śmierci w srebrnych sukienkach rokokowych gdańskiej roboty z XVIII wieku.
Na ścianach świątyni znajdują się neorenesansowe płaskorzeźby z glinki terakotowej, przedstawiające czternaście
stacji drogi krzyżowej.
Tęcza (zwana łukiem) łącząca dwa boczne ołtarze pochodzi z
XVII wieku. W centrum grupa ukrzyżowania z XVIII wieku łączy święte osoby
Starego i Nowego Testamentu (Abraham i Melchizedek).
Ambona barokowa z XVIII wieku.
Monstrancja rokokowa z około 1784 roku. Ornat biały z kolumną haftowaną w
przełomie XV/XVI wiek. Kilkanaście figur drewnianych z okresu XVI – XVII wiek.
Nad zakrystią znajduje się muzeum parafialne,
w którego posiadaniu jest wiele ciekawych eksponatów. Jednym z najciekawszych
jest gotycki ornat z białego adamaszku, na którym złotymi nićmi
wyhaftowano wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz świętych. Według
legendy wyhaftowany przez królową Jadwigę.
W muzeum znajdują się także zbiory bibliofilskie – 257
pozycji z okresu XVI – XIX wiek, oprócz tego księga mszalna z XVIII wieku,
miecz z XIII wieku, rzeźby, dokumenty, nawet hełm tatarski z XVIII wieku i
wiele innych.
Dzwony: pierwszy odlany w 1617 roku przez Andrzeja Lube,
drugi odlany w 1648 roku przez Augusta Koesche.
Malowanie ścian prezbiterium i kościoła zostało wykończone
staraniem księdza Pawała Góranowskiego przez Ewelinę de Cortenei w 1928 roku.
W czasie okupacji niemieckiej 1939-45 kościół został
ograbiony, a przed kapitulacją podminowany. Niemcy zabrali m.in. boczny
ołtarzyk pochodzący z XIV wieku.